Nieuws

Een nieuw regeerakkoord, de oorlog in het Midden-Oosten, capaciteitsverlies door recente faillissementen, maar ook de lancering van de Circular Plastics Foundation, Verpact's Deltaplan voor Circulaire Plastic Verpakkingen en voortdurende innovatie in chemische recycling. Dit zijn slechts enkele van de vele ontwikkelingen die de circulaire waardeketen vormgeven. Grondstofprijzen zijn onderhevig aan extreme en onvoorspelbare schommelingen als gevolg van acute tekorten, terwijl Europa steeds meer nieuw plastic blijft importeren uit Azië. Tegelijkertijd evolueert de aankomende PPWR-wetgeving (Packaging and Packaging Waste Regulation) en creëert onzekerheid, ten nadele van de industrie voor herbruikbare verpakkingen.

Henk Kras jr., directeur van Circular Plastics Alliance, erkent dat de situatie steeds nijpender wordt, maar put ook vertrouwen uit positieve, zij het kleinschalige, ontwikkelingen in de nationale sector. “Het conflict in het Midden-Oosten legt pijnlijk bloot hoe afhankelijk we zijn van geïmporteerde materialen, hoe fragiel deze keten is en hoe belangrijk nationale zelfvoorziening in circulariteit echt is.”

Paradoxaal genoeg biedt de huidige oorlogssituatie een kortetermijnvoordeel voor circulaire grondstoffen. Containerschepen die voor anker liggen rond de Straat van Hormuz en stijgende olieprijzen drijven de kosten van virgin plastic uit Azië op. “Ik verwacht echter dat dit tijdelijk zal zijn. Circulaire verpakkingen, die gemiddeld 40% duurder zijn, kunnen op prijs gewoon niet concurreren met virgin materialen. De illusie dat we die strijd kunnen aangaan is al lang voorbij. De Aziatische productiecapaciteit voor nieuwe kunststoffen is in slechts vijf jaar verdrievoudigd. Zonder verplicht gebruik van Europees recyclaat en importheffingen op Aziatische materialen zullen bedrijven blijven kiezen voor de goedkopere, niet-duurzame optie.”

Geen nieuwe projecten, maar schaalbare projecten

Kras ziet een nieuw politiek momentum met de nieuwe coalitie in Den Haag. Het regeerakkoord schetst ambities zoals een volledig circulaire economie in 2050, een 50% reductie in primaire grondstoffen, een overheid die optreedt als launching customer en minimale recyclaat eisen voor bedrijven. Concrete strategieën en harde doelstellingen ontbreken echter nog. “Onlangs sprak ik op een evenement met verschillende leden van de nieuwe coalitie. Ze gaven me de indruk dat ze hun huiswerk hadden gedaan en deze onderwerpen serieus namen. De circulaire sector kan als partner fungeren om hen in de juiste richting te sturen. Iemand zei onlangs: ‘Nederland blinkt uit in innovatie, maar schiet tekort in schaalbaarheid.’ De sector is gebaat bij financiële en politieke steun voor bewezen projecten, projecten die praktisch schaalbaar zijn. We moeten niet proberen het wiel opnieuw uit te vinden.”

Kras vervolgt: “Zolang de recyclaatvereisten nog niet wettelijk zijn afgedwongen, de import niet wordt beteugeld door middel van tarieven en de deadlines van de overheid richting PPWR 2030 onduidelijk blijven, blijft de sector in overlevingsmodus. Het exportverbod van de EU naar niet-OESO-landen, dat in november 2026 ingaat, zet de circulaire capaciteit nog meer onder druk. Dit komt op een moment dat de capaciteit al afneemt door faillissementen, terwijl er tegen 2030 aanzienlijk meer capaciteit nodig zal zijn. De financiële waarde van kunststof afvalstromen staat onder toenemende druk door afnemende rendementen voor circulaire kunststoffen. De volgende stap is verbranding.”

Circular Plastics Foundation gaat van start in Q2

Vanuit het perspectief van beleid en samenwerking is de oprichting van de Stichting Circulaire Kunststoffen een positieve ontwikkeling. Samen met ketenpartners en de provincie Noord-Holland wil de stichting bedrijven en werkgroepen op zowel provinciaal als nationaal niveau verbinden en schaalbare initiatieven ondersteunen. Naar verwachting wordt de stichting begin Q2 operationeel.
“De provincie Noord-Holland stelt een werkbaar budget beschikbaar voor de komende drie jaar,” legt Kras uit. “Met dit budget creëren we ruimte voor vier nieuwe collega's van onze partners bij K+V, die programmalijnen, ‘plastic tafels’ voor werkgroepen en provinciale en landelijke overleggen gaan organiseren. Als dit concept succesvol blijkt, kan het dienen als vliegwiel voor samenwerking in andere delen van Europa.”

Het Deltaplan van Verpact is een ander initiatief waarbij semi-overheidsinstanties en de private sector samenkomen om baanbrekende projecten op het gebied van circulariteit te ondersteunen. Het Deltaplan dient als brug en brengt vraag en aanbod van circulaire kunststoffen samen in één kader. Gezien de scherpe daling van de productie van circulaire kunststoffen door faillissementen, teruggetrokken investeringen in innovatieve recyclingtechnologieën en onstabiele prijzen voor Europees recyclaat, kan het Deltaplan fungeren als matchmaker om financiële gaten in een turbulente sector te helpen dichten. Tariefdifferentiatie, waarbij bedrijven die kiezen voor Europees recyclaat worden beloond, speelt ook een belangrijke rol.

Wetgeving en zekerheid tegen 2030